වරින් වර දෛනිකව සැලකිය යුතු කාලයක් විදුලි කප්පාදු කිරීම් නිසා හා විදුලි බිල අධික ලෙස ඉහළ යාම නිසා ජනතාව දැඩි පීඩාවකට ලක් වී සිටිති. විදුලි බිල ඉහළ යාම නිසා භාණ්ඩ හා සේවාවල මිලත් වරින් වර ඉහළ යමින් තිබෙන අතර, මේ නිසාවෙන්ද ජනතාව පීඩාවට පත් වී තිබේ. මීට අමතරව රට තුළ ක්‍රියාත්මක වන කර්මාන්ත පවා මේ වනවිට අර්බුදයකට ලක් වී ඇති අතර, පවතින විදුලි අර්බුදය පිළිබඳ 'අද' විදුලිබල මණ්ඩල ඉංජිනේරු සංගමයේ සමලේකම් ඉංජිනේරු ඉසුරු කස්තුරිරත්න මහතා සමග මෙලෙස කතාබහක නිරත විය.
ගාස්තු ඉහළ දැමීමට පෙර විදුලි කප්පාදු අවම කර ගැනීම සඳහා ක්‍රියාමාරිග ගෙන තිබුණාද?
රටේ ආර්ථිකය යථාවත් කර ගැනීම සඳහා කප්පාදුවකින් තොරව අඛණ්ඩ විදුලි සැපයුමක් ලබාදීම අත්‍යවශ්‍යයි. නමුත් මෙහි බරපතළම ගැටලුව වන්නේ විදුලිය කැපීමේ ප්‍රමාණය අවම කිරීමට හැකිව තිබූ ක්‍රියාමාර්ග, විශේෂයෙන්ම අ.පො.ස උසස් පෙළ විභාග කාලසීමාවේදී ගත හැකිව තිබුණා. නමුත් ඉල්ලුම් කළමනාකරණය, ඉන්ධන සඳහා බදු සංශෝධනය වැනි ක්‍රියාමාර්ග සඳහා රජය මැදිහත් නොවීම නිසා අදාළ කටයුතු සිදුවුණේ නෑ.
නව විදුලි බිල සංශෝධනයේදී අඩු ආදායම්ලාභීන්ගේ විදුලි බිල ඉහළ යාමේ ප්‍රතිශතය සාධාරණද?
එම සංශෝධනය සිදුකර තිබෙන්නේ රජය ලබාදුන් ප්‍රතිපත්ති තීන්දුවකට අනුවයි. එනම් විදුලි බ්ලට මෙතෙක් ලබාදුන් සියලු සහන ඉවත්කරන ලෙස ගෙන ඇති කැබිනට් තීරණය අනුව විදුලිබල මණ්ඩලය විසින් මෙම ගාස්තු අයකිරීම තීරණය කරලා තියෙනවා. රට මේ වන විට මුහුණ පා තිඛෙන දරුණු ආර්ථික අර්බුදය හමුවේ ඉතා අසීරුවෙන් ජීවත් වන අඩු ආදායම්ලාභී ජනතාවට මෙවැනි විශාල මිල වැඩි කිරීමක් සිදුකිරීම ගැන සංගමය කිසිසේත් සාධාරණීකරණය කරන්න බැහැ.
විදුලිබල මණ්ඩල සේවකයන් අධික ලෙස වැටුප් හා දීමනා ලබාගන්නා බවට නැගෙන චෝදනාව?
මේ කතාව දේශපාලනඥයන් සහ යම් ව්‍යාපාරික කණ්ඩායමක් විසින් සමාජගත කර ඇති මිථ්‍යාවක්, යම් ක්ෂේත්‍රයක වැටුප් දීමනා තීරණය කරන්නේ එම සේවකයන්ගේ විශේෂඥ දැනුම, අත්දැකීම්, සේවාවේ ස්වභාවය, රැකියා අවදානම යන මූලික කාරණාවලට අනුවයි. මීට අමතරව මෙම පිරිස් රට තුළ සහ ආයතනය තුළ රඳවා ගැනීමේ අභිප්‍රායෙන්, විදුලිබල මණ්ඩලයේ වැටුප් සහ දීමනාවලට වැය වෙන මුළු මුදල සම්පූර්ණ පිරිවැයෙන් 7%කටත් වඩා අඩු අගයක්. සත්‍ය වශයෙන්ම වර්තමානයේදී විදුලි නිෂ්පාදනයට අධික පිරිවැයක් දැරීමට සිදුව ඇත්තේ ජනන වියදම් ඉහළ යාම නිසා. මේ නිසා වැටුප් හා දීමනා සම්බන්ධයෙන් නැගෙන චෝදනා පදනම් විරහිතයි.
මේ ඇතිවෙලා තියෙන විදුලි අර්බුදයට ප්‍රධාන හේතුවක් ලෙස සාම්පූර් බලාගාරය නැවැත්වීම යැයි ඇමතිවරයා සදහන් කරනවා. මේක ඇත්තද?
මේ කතාවේදී ඇමතිවරයා නිවැරදියි. නමුත් එය එකම හේතුව නෙමෙයි. මීට අමතරව මේ හා බද්ධ වූ කරුණු කාරණා රාශියක් තිබෙනවා. අපි මේ සාම්පූර් බලාගාරය නැවැත්වීම වෙනුවෙන් වෘත්තීය සමිතියක් ලෙස මහපාරට බැහැලත් විරෝධතා කළා. එදා අපිට ගල්අඟුරු මාෆියාව කියලා අර කලින් කිව්ව කණ්ඩායමම නම් පටබැන්දා.
මේ විදිහටම විදුලිබල අර්බුදයක් නැවත ඇති වෙයිද?
අනිවාර්යයෙන්ම, නැවතත් විදුලි අර්බුදයක් ඇතිවෙන්න පුළුවන්, වසර 10ක ඉතිහාසය දෙස අප නැවත හැරිලා බැලුවොත්, අවුරුදු තුන හතරකට සැරයක් මේ වගේම රැල්ලක් එනවා. අර්බුදය ගැන කතා කරන එක පැලැස්තර විසඳුම්වලින් යටපත් වෙනවා. අපි නැවතත් ආයෙ ඒක ගැනම කතා කරනවා. විදුලිබල මණ්ඩලය හදන දිගුකාලීන ජනන සැලැස්ම ක්‍රියාත්මක නොකිරීම මෙතන තියෙන මූලිකම හේතුවයි. නියත වශයෙන්ම කියන්න පුළුවන් තව අවුරුදු දෙකක් තුනක් යනකොට නැවතත් මේ වගේම දරුණු විදුලි කප්පාදුවක් සිද්ධ වෙන්න පුළුවන්.
තව විශේෂ කාරණාවක් සඳහන් කරන්න අවශ්‍යයි. රටක් ඉදිරියට යන්න නම් ඒ සඳහා පැහැදිලි ප්‍රතිපත්ති හා දැක්මක් රට ඇතුළෙ තියෙන්න ඕන. මේ ප්‍රතිපත්තිවල තියෙන ගැටලුව තේරුම් ගන්න හොඳම ක්ෂේත්‍රය තමයි ලංකාවේ විදුලිබල ක්ෂේත්‍රය. විදුලිබල පනතේ පස්වැනි වගන්තිය අනුව, විදුලිබල කර්මාන්තය සම්බන්ධයෙන් වූ පොදු ප්‍රතිපත්ති මාර්ගෝපදේශය කියන ලියවිල්ල සකස් වෙන්න ඕනේ. නමුත් මීට පිටින් ගිහිල්ලා විදුලිබල කර්මාන්තය සම්බන්ධයෙන් විවිධ ප්‍රතිපත්ති හදලා ඒවා ක්‍රියාත්මක කරන්න කරපු බලපෑම පහුගිය කාලය පුරාවටම අපි දැක්කා, එවාට උදාහරණ තමයි 2015 ඉදලා අද වෙනකල් එකිනෙකට වෙනස් ප්‍රතිපත්ති පහක් අපිට ඉදිරිපත් කරලා තියෙනවා. ඒ හින්දම විදුලි බල මණ්ඩලයට ඉදිරි අවුරුදු 20ට අදාළව සකස් කරන දීර්ඝකාලීන ජනන සැලැස්ම හදලා අනුමත කරගන්න බැරි වුණා.
මේකෙ තියෙන විහිළුව තමයි ඇතැම් ප්‍රතිපත්ති හදලා එවල තියෙන්නෙ විදුලිබල අමාත්‍යාංශයෙන්වත් නොවීම. 2030 වර්ෂය වන විට අපේ සමස්ත විදුලි ජනනයෙන් කොපමණ ප්‍රමාණයක් පුනර්ජනනීය බලශක්තිය උත්පාදනය කරනවාද කියන එක විසඳගන්න බැරි වීම තමයි මේ ප්‍රතිපත්ති අවුල. එක් එක් පාර්ශ්වවල දේශපාලන හා ව්‍යාපාරික න්‍යායපත්‍රයන්ට අනුව, විශේෂයෙන්ම ඡන්දෙත් එක්ක ආණ්ඩු මාරු වීමත් සමග එකිනෙකට සහමුලින්ම වෙනස් ප්‍රතිපත්ති, බලශක්ති ක්ෂේත්‍රය වගේ ඉතා සංවේදී කර්මාන්තවලට ලබාදීමේදී මුළු රටේම ආර්ථිකය සම්පූර්ණයෙන්ම කඩා වැටෙනවා. මොකද ආර්ථි කය සහ බලශක්තිය කියන්නේ එකිනෙකට තදින් බද්ධව පවතින ක්ෂේත්‍රයන් දෙකක්. එයින් එකක සිදුවන විචල්‍යයන් අනිකට සෘජුවම බලපානවා.
මේකට හේතුව මොකක්ද? මෙය වළක්වන්න කරන්න තියෙන ක්‍රියාමාර්ගය කුමක්ද?
කෙටියෙන්ම සඳහන් කරනවා නම්, සාම්පූර් බලාගාරය අහෝසි කළාට පස්සේ ඒ සඳහා විකල්ප බලාගාරයක් ඉදිවුණේ නැහැ. අනිත් එක තමයි පසුගිය වර්ෂයේ තමයි මෙගාවොට් 300 ස්වාභාවික වායු (LNG) බලාගාරය ක්‍රියාත්මක වෙන්න තිබුණේ. ඒකෙ වැඩ තාම අවසන් වෙලා නැහැ. දෙවෙනි මෙගාවොට් 350 ස්වාභාවික වායු බලාගාරයේ සියලු ප්‍රසම්පාදන කටයුතු අවසන්ව වෙලා තියෙන්නේ. ඒත් තාම කැබිනට් අනුමැතිය ලැබුණේ නැහැ. ඒ වගේම LNG යටිතල පහසුකම් සඳහා ටෙන්ඩර් ප්‍රසම්පාදන අවසන් වෙලා. ඒ සඳහා කැබිනට් අනුමැතිය 2022 අගෝස්තු මස සිට තවම ලැබුණේ නැහැ. මේ නිසයි කියන්නේ ඉදිරියේදිත් දරුණු විදුලි අර්බුදයක් අනිවාර්යයෙන්ම එනවා කියලා.
මේ විදුලි අර්බුදය වළක්වාගත හැකි කෙටිකාලීන ක්‍රියාමාර්ග දෙකක් තිබෙනවා. මෙම ප්‍රසම්පාදන සදහා අනුමැතීන් ඉතා කඩිනමින් ලබාදීමත්, දැනට අනුමත වෙලා තිබෙන දිගුකාලීන ජනන සැලැස්මේ ඇති විදුලි බලාගාර ඉදිකිරීම සදහා රජ්ය විසින් සෘජු මැහත්වීමක් සිදුකළ යුතුයි. මොකද මෙය විදුලිබල මණ්ඩලයට කිසිසේත්ම තනිව සිදුකළ නොහැක්කක්. ඒ තමයි පළමු යෝජනාව, අනෙක් යෝජනාව වන්නේ, එම බලාගාර ඉදිකරනතුරු ඉල්ලුම කළමනාකරණය කර ගැනීම සඳහා දැනට තිබෙන විදුලි බලාගාරවලින් අවම පිරිවැයකින් විදුලි උත්පාදනය කර, මිල අධික බලාගාර භාවිත කිරීම හැකිතාක් අවම කිරීමට අවශ්‍ය ඉල්ලුම් කළමනාකරණය කර ගැනීම. මේ අනුව රජ්ය, විදුලිබල අමාත්‍යාංශය, විදුලිබල මණ්ඩලය, මහප්ත උපයෝගීතා කොමිෂන් සභාව, සුනිත්‍ය බලශක්ති අධිකාරිය, පළාත් පාලන ආයතන හා විදුලි පාරිභෝගිකයන් යන සියලු පාර්ශ්වයන් සමග ඒකාබද්ධව කඩිනම් වැඩපිළිවෙළක් හඳුන්වාදීමත් සිදුකළ යුතුයි. මේ සඳහා අවශ්‍ය තාක්ෂණික යෝජනා මේ වන විටත් ලංකා විදුලිබල මණ්ඩලයේ ඉංජිනේරු සංගමය ඇතුළු විවිධ පාර්ශ්වයන් ගණනාවකින් ඉදිරිපත් වෙලා තියෙනවා. නමුත් කනගාටුවට කරුණ වන්නේ විදුලි බිල වැඩි කිරීමට තිඛෙන උනන්දුව මෙම කාරණාව සදහා නොමැති වීමයි.
විදුලිබල මණ්ඩලයේ අධික ලෙස පාඩු ලබන ආයතන බවට පත්වෙලා තියෙන්නෙ ඇයි?
මුලින්ම කියන්න ඕනේ විදුලිබල මණ්ඩලය පාඩු ලබන ආයතන බවට පත්වෙලා නෙවෙයි පත්කරලා තියෙන්නේ. ඒකට හේතුව තමයි දේශපාලන තීන්දුවක් මත 2014 වර්ෂයේදී විදුලි බිල 25%කින් අඩු කිරීමට ගත් තීරණය. ඒ වගේම මා පෙර සඳහන් කළ පරිදි අඩු වියදම් විදුලි බලාගාර නියමිත කාලයේදී ඉදි නොවීම. 2014 වර්ෂයේදී ඉතා අවිධිමත් ලෙස බිල අඩු නොකළා නම්, මේ වන විට විදුලිබල මණ්ඩලය මෙතරම් පාඩු ලබන ආයතන බවට කිසිසේත්ම පත්වෙන්නේ නැහැ.
විදුලිබල මණ්ඩලය ප්‍රතිව්‍යූහගතකරණය කිරීම සම්බන්ධයෙන් ගෙන යන වැඩපිළිවෙළ පිළිබඳව ඔබ සංගමය දරන මතය කුමක්ද?
විදුලිබල මණ්ඩලය අනිවාර්යයෙන්ම ප්‍රතිව්‍යූහගතකරණය විය යුතුයි. නමුත් සමස්ත ප්‍රශ්නය විදුලිබල මණ්ඩලය පමණක් ප්‍රතිව්‍යූහගතකරණය කිරීමෙන් විසඳන්න බැහැ. ඒ සඳහා සමස්ත බලශක්ති ක්ෂේත්‍රයම පුළුල්ව සලකා නිවැරදි වැඩපිළිවෙළක් ඉදිරිපත් කළ යුතුයි. වර්තමානයේ ගෙන යන වැඩසටහන සම්බන්ධයෙන් අපගේ කිසිදු ප්‍රසාදයක් නැහැ. එයට හේතුව වන්නේ කිසිදු පාරදෘශ්‍යභාවයකින් තොරව, විදුලිබල මණ්ඩලයේ කළමනාකාරීත්වයේ, බලශක්ති විශේෂඥයන්ගේ සහ විදුලිබල මණ්ඩලයේ වෘත්තීය සමිති හා සේවකයන්ගේ අදහස් යෝජනාවලට කිසිදු ඇහුම්කන් දීමක් සිදුනොකර, එක්තරා පාර්ශ්වයකගේ වුවමනාවත් මත මෙම වැඩපිළිවෙළ සිදුකිරීමයි. මේ පිළිබඳ මහප්ත කතිකාවතක් අප සංගමයේ මූලිකත්වයෙන් පසුගිය මස 26වන දින පැවැත්වූවා. එහිදී අදහස් පළ කළ ඇතැම් දේශපාලනඥයන් ප්‍රකාශ කර සිටියේ, මේ පිළිබඳ පත්කර ඇති කමිටුවට මෙම ප්‍රතිව්‍යුහගතකරණය කිරීමේ අරමුණ පැහැදිලි කිරීමට පවා නොහැකි බවයි.
විදුලිබල මණ්ඩලයේ ඉංජිනේරුවන් ඇතුළු වෘත්තිකයන් විශාල ප්‍රමාණයක් රට හැර යන බවට නැගෙන චෝදනා?
රටේ පවතින ආර්ථික අර්බුදය සහ දේශපාලන අස්ථාවරත්වය නිසා ඉතා ශීඝ්‍රයෙන් බුද්ධි ගලනයක් රටේ සිදුවෙමින් පවතිනවා. ඊට අමතරව මෙම වසරේ සිට බලපැවැත්වෙන උපයන විට අයකිරීමේ නව බද්ද, වැටුප් සහ දීමනා කප්පාදුව හේතුවෙන් තමන්ගේ ආර්ථික තත්ත්වය කළමනාකරණය කර ගැනීමට අපහසු වීම නිසා, විදුලිබල මණ්ඩලයේ ඉංජිනේරුවරුන් ඇතුළු විශේෂ ප්‍රාගුණ්‍යයක් සහිත වෘත්තිකයන් විදේශගත වීම ශීඝ්‍රයෙන් ඉහළ ගොස් තිබෙනවා. 2022 වර්ෂයේ සිට මේ වනතුරු ඉංජිනේරුවන් 70කට වඩා වැඩි ප්‍රමාණයක් විදෙස්ගතව තිබෙන අතර, තවත් සියයකට අධික ප්‍රමාණයක් රට හැර යෑමට තීරණ ගෙන ඇති බව අපට දැනුම් දී තිඛෙනවා. මේ හේතුවෙන් ඉදිරියේදී විදුලි බලාගාර හා විදුලි පද්ධතිය පවත්වාගෙන යාම ඉතාම අවදානම් වේවි.
ඉන්දික හේවාවිතාරණ
